Liderlerin en önemli 5 ayırt edici özelliği nedir diye sorulacak olursa, ilk dört özellik kendine güven olur.
Kendine güvenen biri olmanın ilk adımı kendini tanımaktan yani sahip olduğunuz yetkinliklerin farkına varmaktan geçer. Yetkinlik kendiliğinden oluşup gelişmez, kişinin önce farkındalık oluşturması, sonra bilen haline gelmesi, en son olarak da bu becerileri davranış haline getirecek alışkanlıkları elde etmesi gerekir.
Herkes kendini tanıdığını düşünür ama gerçek ya da dışarıdan görünen her zaman sandığınız gibi değildir. Bu yüzden ara ara yetkinlik envanterinizi çıkarmak kendinizi tanımanıza yardımcı olur. Listeyi hazırlarken güvendiğiniz insanlardan destek alabilir, geri bildirim isteyebilirsiniz, ancak bu amaçla geri bildirim alırken asla karşınızdakine nasıl biri olduğunuzu, hangi yetkinliklere sahip olduğunuzu düşündüğü gibi geniş sorular sormayın. Bu durumda alacağınız cevaplar davranışlarınız değil kişiliğinizle ilgili olacağı için gerçekçi olmayacaktır, oysa yetkinliklerinizi gösteren davranışlarınızdır. Bu yüzden en doğrusu özel bir yetkinlik gerektirdiğini düşündüğünüz bir davranışınızdan hemen sonra geri bildirim istemektir. Burada karşınızdakine nasıl davrandığınızı, neyi iyi yaptığınızı, neyi daha iyi yapabileceğinizi düşündüğünü sorun. Kendinizi alacağınız sürpriz geri bildirimlere hazırlayın, alacağınız cevaplar sizi ne şaşırtsın ne de üzsün. Bu şekilde geri bildirim almaya devam ettikçe kafanızdaki siz ile başkalarınızın sizi nasıl gördüğü arasındaki farkın zamanla kapandığını göreceksiniz.
Kendinize saygı duyup sevmeniz kendinize güvenen biri olmak için atmanız gereken en önemli ikinci adımdır. Sakın eksik yanlarınıza takılıp kalmayın, bu eksiklikler aslında daha ne kadar yukarı çıkabilme potansiyelinizin de müjdesidir. Bu yüzden her zaman daha iyi arayışına devam edin, öğrenme ve gelişme açlığınız asla bastırmaya çalışmayın.
Çevrenizdeki insanları oldukları gibi kabul etmek ve kolay arkadaş edinmek kendine güvenen biri olduğunuzu gösterir. Kendine güvenmeyen insanlar çevreleri dar tutar, kolayca kimseyi kabul etmezler. İş arkadaşlarınızın özel günlerini kutlamak, size yazanlara mutlaka cevap vermek, randevu isteklerini cevapsız bırakmamak, başarıları kutlamak ve asla başkalarının arkasından konuşmamak kendine güvenen insanların davranış alışkanlıklarıdır. Ne yaparsanız yapın asla başkalarının sizin güvenilmez ya da gizli bir ajanda sahibi olduğunuzu düşünmesine izin vermeyin.
Bir yöneticinin kendi yerinize birini yetiştirmesi de kendisine olan güvenin önemli bir göstergesidir. Elemanlarınızı hiçbir zaman tehdit olarak görmeyin, hatta tam tersine onların alacağı her terfiinin sizin kariyer yolunuzu açacağını unutmayın ve onları destekleyin.
Zor işler başarmak doğal olarak kendine güveni arttırır, bu yüzden yöneticinin fırsat buldukça zorlu görevlere aday olması önemlidir. Sakın ola konfor alanı içine kapanıp kalmayın, korkularınızın üstüne gidin. Bunun sadece iş hayatında uygulanması gerekmez, özel hayatınızda üstesinden geleceğiniz zorluklar da size aynı katkıyı yapar. Bu konuda en başarılı örneklerin başında Virgin’in sahibi Richard Bronson gelir. Richard Branson kitabında eğer kendiniz meydan okursanız büyürsünüz, hayatınızı değiştir, olumlu bir bakış açınız olur diyor. Gerçekten de Branson Dünyayı hiç durmadan balonla geçmek gibi pek çok zorlukla kendini sınayarak, ölümle defalarca yüz yüze gelerek kendine olan güvenini kazanmıştır.
Kendinize olan güveninizde kuşkuya düşeceğiniz anlar mutlaka olacaktır, hatta karşınızdakilerin bunu sınamak için sizi zorlayacağına da emin olun. Her fırsatta muhataplarını kendine güven testinden geçiren, buna emin olmadan hiçbir şeye evet demeyen, en ufak güvensizlik gördüklerinde de üstüne giden insanlar vardır. İçinizde kuşku olması kendinize güvenmediğiniz anlamına gelmez, bilinmezlik iş dünyasının doğasında vardır, önemli olan olası sonuçları önceden değerlendirerek, riskleri alarak adım atmaktır. Her şeyi öngörmek de mümkün değildir bu yüzden hata yapmış olmak da kendinize olan güveninizi sarsmamalıdır.
Kendine güven dışarıdan en kolay fark edilen ve etki yaratan özelliklerden biridir, Bu yüzden duruşunuz ve karşınızdaki tarafından nasıl göründüğünüz çok önemlidir. Tecrübeli çalışanlar lider kabul etmeden önce yöneticilerinin kendine ne kadar güvendiğini mutlaka gözlemler, üstelik çoğu zaman bunu anlamak için sadece oturuşuna, duruşuna bakmaları yeterli olur. Üstelik dışarıya karşı sergilediğiniz kendine güvenen duruş ve tavır kendi iç dünyanızı da etkileyecek, kendinize güvenmenize yardımcı olacaktır. Özellikle kriz dönemlerinde çalışanların kendine güvenen lider görme ihtiyacı artar, insanlar kendilerinde güven eksildikçe bunu başkalarından tamamlama ihtiyacı duyarlar. Bu ihtiyaç karşılanmadığı takdirde çalışanlardaki endişe artar, üstelik bu durum hata ve performans sorunlarına yol açarak krizin derinleşmesine neden olur. İyi bir yönetici içindeki her türlü korku ve kuşkuya rağmen çalışanlarına eskisinden daha fazla görünür olmalı ve kendine güvenini göstermelidir. Bu günlerde çalışanlara görünür olmak; odaya kapanıp hesap kitap yaparak krizden çıkış yolu aramaktan çok daha etkilidir, üstelik yöneticilikten liderliğe geçiş için de bir fırsattır.
Kendine güven liderlik için olmazsa olmaz bir özelliktir ama dikkat etmezseniz sizi narsistliğe kadar götürecek kötü bir tuzağa dönüşebilir. Aşırı kendine güven de dışarıdan kolayca anlaşıldığı için başkalarına fazla kendini beğenmiş, yapmacık ve talepkar görünmeye başlarsınız. Hatta aşırı kendine güven sizin riskleri öngöremeyecek kadar şuursuz olarak algılanmanıza da yol açabilir. Bu ister istemez sizi itici biri haline getirir.
Aşırı güven kulağınızı dış seslere kapatır ve başkalarını dinlemenize engel olur, bu durum da beklenmedik olaylar karşısında hazırlıksız yakalanmanıza yol açar. Bunun etkileri yapacağınız bir konuşma için doğaçlama gücünüze güvenip kötü performans göstermeniz (üstelik kendine aşırı güvenenler bunun da farkına varmaz) gibi küçük zararlar verebileceği gibi, rakibin yeni ürün ya da pazarlama aktivitelerine kayıtsız kalmanız gibi kurumunuzu felakete sürükleyebilecek durumlara neden olabilir.
Hakan Karamanlı 